Bemiddeling bij milieuconflicten

Milieuconflictbemiddeling is een proces voor geschillenbeslechting met betrekking tot milieu- of ecologische kwesties, waarbij een neutrale bemiddelaar, een expert op milieugebied, samenwerkt met de conflictpartijen om hen te helpen tot een overeenkomst te komen. Het doel van milieubemiddeling is het bevorderen van samenwerking en begrip tussen de verschillende partijen die betrokken zijn bij een milieuconflict, zodat elke partij haar zorgen, behoeften en belangen kan uiten en er naar gemeenschappelijke grond voor dialoog kan worden gezocht. Bemiddeling leidt doorgaans tot duurzamere en minder kostbare oplossingen dan gerechtelijke geschillenbeslechting.

Milieumediation kan nuttig zijn in uiteenlopende situaties, zoals conflicten over landgebruik, beheer van natuurlijke hulpbronnen, bescherming van biodiversiteit, lucht- of waterbescherming en milieueffectrapportages. Het mediationproces omvat doorgaans een onpartijdige mediator met expertise op milieugebied, de betrokken partijen en hun vertegenwoordigers, en uiteraard deskundigen en andere belanghebbenden in het geschil.

In die zin kan het gebruik van mediation in civiele milieugeschillen een volledig innovatieve aanpak vormen, die zowel de gezondheid van ecosystemen als productieve activiteiten waarborgt. Toegang tot bemiddelingsprocedures in milieukwesties, met name gericht op het herstel van milieuschade, biedt daarom de volgende mogelijkheden:

• Het milieuprobleem oplossen door middel van concrete oplossingen.
• Zoek naar oplossingen die aansluiten op de specifieke kenmerken van het geschil, zoals die rechtstreeks door de partijen zijn vastgesteld.
• Voldoe aan de werkelijke belangen en behoeften van de partijen die aan het geschil ten grondslag liggen.
• Het bereiken van het primaire doel: het herstellen van de oorspronkelijke omstandigheden.
• Grijp snel in en gebruik een actief preventiemiddel.
• Deze doelen bereiken met lagere kosten, belastingvoordelen en meer vertrouwelijkheid.
• Vermijd het risico, voor economische actoren en lokale overheden, van onderbreking of opschorting van
• werkzaamheden, in het geval van de bouw van gebouwen en/of infrastructuurwerken
• Verbeter de relaties tussen de partijen, het imago van alle betrokkenen en creëer consensus.
• Creëer banen en vaak nieuwe relaties.

Definitie van milieuconflict

Een milieuconflict heeft per definitie betrekking op een "plaats", waardoor milieubemiddeling kan worden beschouwd als een "plaatsgebonden" interventie, oftewel een kans om sociaal kapitaal, burgerzin en zorg voor het algemeen belang te bevorderen. Conflictsituaties escaleren vaak tot juridische geschillen met onvoorspelbare uitkomsten, die voortkomen uit een gebrek aan communicatie en vertrouwen. In milieukwesties is het in sommige gevallen realistischer en wellicht wenselijker om te streven naar een vorm van co-existentie, in plaats van te zoeken naar een definitieve oplossing voor het probleem. Deze vorm van co-existentie stelt de partijen in staat hun relatie in de toekomst voort te zetten en draagt bij aan de opbouw van een gemeenschap onder degenen die hetzelfde gebied delen.

• De complexiteit, behoeften en cruciale vraagstukken binnen het vakgebied van milieurechtspraak zijn talrijk:
• Het oplossen van vraagstukken op het gebied van milieurecht vereist aanzienlijke en complexe technische kennis en omvat belangen (die vaak als tegenstrijdig worden ervaren) van constitutionele relevantie.
• De noodzaak om de moeilijkheden bij het kwantificeren van milieuschade aan te pakken.
• Milieuconflicten vereisen vrijwel altijd een tijdige en, indien mogelijk, preventieve interventie om schade aan of risico op schade aan het milieu en de gezondheid te voorkomen.
• Deze doelstellingen moeten worden bereikt tegen lagere kosten (en met specifieke belastingvoordelen) dan de langdurigere kosten van een rechtszaak, en met een grotere mate van vertrouwelijkheid.
• Het is van groot belang het risico te verkleinen, voor economische actoren en lokale overheden, van onderbreking of opschorting van werkzaamheden of activiteiten in het geval van bouw- en/of infrastructuurprojecten die onderwerp zijn van juridische geschillen.
• Het is noodzakelijk om de verschijnselen die samenhangen met het zogenaamde NIMBY-syndroom te beheersen en in te dammen.
• Burgers moeten worden ondersteund via administratieve en gerechtelijke procedures waarbij grote instellingen en bedrijven betrokken zijn, zodat een eerlijke en diepgaande discussie mogelijk is.
• Het is noodzakelijk om het imago van alle betrokkenen bij milieuconflicten te verbeteren.
• Er is behoefte aan meer transparantie, openheid voor dialoog, ethische betrokkenheid en duurzaamheid in het landbeheer.
• We moeten een cultuur van dialoog bevorderen in plaats van een cultuur van conflict, zorg voor het algemeen belang in plaats van de zinloze exploitatie van de (uitputbare) hulpbronnen waarover we beschikken en toegang tot
• Milieu-informatie om een serieuze en onderbouwde dialoog te garanderen.

Voor wie is het bedoeld?

Milieumediation richt zich op alle partijen die betrokken zijn bij een milieugeschil of -conflict, zoals lokale gemeenschappen, bedrijven, consumenten, maatschappelijke organisaties, lokale en nationale overheden en andere belanghebbenden bij een commercieel geschil, zowel nationaal als internationaal. Milieumediation wordt gebruikt om conflicten op te lossen die verband houden met het gebruik van natuurlijke hulpbronnen, afvalbeheer, milieubescherming en ruimtelijke ordening, naast andere milieukwesties. Over het algemeen streeft milieumediation ernaar de dialoog tussen alle betrokken partijen te bevorderen om tot een gezamenlijke overeenkomst te komen die rekening houdt met de milieuzorgen en -belangen van de verschillende belanghebbenden.

• Milieu- en territoriale conflicten manifesteren zich op zeer uiteenlopende gebieden:
• Transportinfrastructuur (wegen, snelwegen, luchthavens, spoorwegen, havens, enz.)
• Afvalverwerkingsinstallaties (stortplaatsen, afvalverbrandingsinstallaties, verwerking van speciaal en gevaarlijk afval)
• Saneringsprocessen van verontreinigde gebieden
• Energieproductie uit traditionele bronnen
• Energieproductie uit hernieuwbare bronnen en decentrale opwekking
• Chemische fabrieken met een hoge risicoperceptie
• Beheer van beschermde gebieden
• Grote en kleine stedelijke transformatie- en herontwikkelingsprojecten
• Belangrijke evenementen

De gesprekspartners van milieumediation op Sicilië kunnen, afhankelijk van de specifieke situatie, meerdere zijn. Hieronder volgt een niet-uitputtende lijst:

• Lokale milieuautoriteiten: Deze groep omvat instanties zoals het Regionaal Departement voor Territorium en Milieu, ARPAC Sicilië, het Etna Park en andere lokale instanties die zich bezighouden met milieukwesties.
• Niet-gouvernementele organisaties: Niet-gouvernementele organisaties (ngo's) zoals WWF, Legambiente, Greenpeace, enz. zijn actief op Sicilië en kunnen belangrijke gesprekspartners zijn in diverse situaties die milieubemiddeling vereisen.
• Universiteitsinstellingen: Universiteitsinstellingen zoals de Universiteit van Palermo, de Universiteit van Catania, de Universiteit van Messina, de Vrije Universiteit van Enna Kore en andere instellingen kunnen belangrijke gesprekspartners zijn bij het ondersteunen van milieuonderzoeksprojecten en het bieden van innovatieve oplossingen voor milieuproblemen.
• Lokale gemeenschappen: In sommige situaties zijn lokale gemeenschappen direct betrokken bij milieumediation. Bijvoorbeeld bij een conflict tussen industriële activiteiten en lokale bewoners.
• Milieuaspecten kunnen nuttig zijn voor vreedzame conflictoplossing.
• Bedrijven en organisaties uit de particuliere sector: Er zijn bedrijven en organisaties uit de particuliere sector die geïnteresseerd zijn in milieubescherming en kunnen samenwerken met lokale instellingen om duurzame oplossingen voor milieuproblemen te bevorderen.

Hoe begin je een milieubemiddeling?

De procedure verschilt niet van die van traditionele bemiddeling.

Iedereen die een bemiddelingsprocedure wil starten, moet een volledig ingevuld aanvraagformulier indienen met alle benodigde informatie om de partijen en de aard van het geschil te identificeren.

Het verzoek wordt naar de organisatie gestuurd, met een kopie van de betaling van de opstartkosten, conform de tarievenlijst voor bemiddeling, op de rekening van “Organismo di Conciliazione Concordia et Ius srl” bij IBAN IT 66 V 03069 04630 100000060800 op een van de volgende manieren:

• via aangetekende e-mail naar concordiaetius@mypec.eu
• door een e-mail te sturen naar info@concordiaetius.it
• per fax naar 091.772.5972
• Per aangetekende post met ontvangstbevestiging naar het adres van het Bemiddelingsorgaan Concordia et Ius srl, in via G. Sciuti, nr. 164, 90144 - Palermo
• Door het bemiddelingsverzoek persoonlijk in te dienen bij het geregistreerde kantoor van de organisatie of bij een van haar geaccrediteerde kantoren, en de instelkosten te betalen via een POS-terminal of contant, indien u dit nog niet via bankoverschrijving heeft gedaan.

Het secretariaat zal de aanvaarding van de zaak, de datum van de eerste bijeenkomst en de naam van de aangewezen mediator meedelen en de partijen uitnodigen voor de eerste mediationbijeenkomst.

De eerste mediationbijeenkomst is een informatieve sessie van een uur, die normaal gesproken binnen 30 dagen na het indienen van het verzoek plaatsvindt. Aan het einde van deze bijeenkomst moeten de partijen aan de mediator laten weten of ze de mediation willen voortzetten of beëindigen.

Als de partijen besluiten door te gaan, begint de mediation met het inplannen van een of meer vervolgvergaderingen van verschillende duur, die worden afgesproken op basis van de behoeften en beschikbaarheid van de deelnemers.

Alleen in geval van voortzetting na de eerste bijeenkomst worden de in de prijslijst vermelde bemiddelingskosten betaald, gebaseerd op de waarde van het geschil.

Bij verplichte mediation moeten de partijen worden bijgestaan door een advocaat; bij vrijwillige mediation kunnen de partijen echter zelfstandig deelnemen. De bijzondere complexiteit van milieumediation vereist de deelname van advocaten en technisch adviseurs met een hoge mate van specialisatie in milieuzaken.

Van de initiatie tot de methoden voor gedeelde zeggenschap van de overeenkomst.

Voordat een milieubemiddeling van start gaat, is het echter noodzakelijk om een aantal fundamentele stappen te volgen:

• Identificeer geïnteresseerde belanghebbenden

Voordat met mediation wordt begonnen, is het belangrijk om alle betrokken partijen in het milieuconflict, hun zorgen en belangen in kaart te brengen. Deze methode (betrokkenheid van belanghebbenden), die verplicht werd op 26 maart 2001, de dag waarop Italië het Verdrag van Aarhus aannam, maakt het mogelijk om informatie te delen en te onderhandelen met alle belanghebbenden, niet alleen met institutionele partijen. Het Verdrag benadrukt dat burgers de mogelijkheid moeten krijgen om deel te nemen aan besluitvormingsprocessen, door hen te voorzien van alle noodzakelijke informatie, in ieder geval over milieukwesties, en door betere toegang tot informatie en publieke participatie. Dit kan de kwaliteit en de uitvoering van beslissingen verbeteren en tevens leiden tot een systematisch verbeterde toegang tot de rechter, onder meer via alternatieve geschillenbeslechting (ADR).

• Verzamel informatie

Verzamel informatie over het betreffende milieuprobleem, zoals de toepasselijke milieuwetten en -regelgeving en de milieueffecten ervan. Toegang tot informatie en lokale participatie zijn essentieel om de betrokkenheid van alle belanghebbenden op verschillende niveaus te bevorderen, met name tijdens bemiddeling.

• Een ervaren milieumediator vinden

Bij milieumediation is mogelijk de aanwezigheid van een professionele mediator nodig, die in staat is de dialoog tussen de betrokken partijen te faciliteren.

• Maak gebruik van technisch advies.

Ondanks de flexibele procedure is het, gezien de complexiteit van de behandelde vraagstukken, essentieel om deze vraagstukken begrijpelijk te maken voor alle deelnemers, inclusief de technische en/of wetenschappelijke aspecten.

• Vertrouwelijkheid en transparantie zijn vereist.

Dit is een typisch aspect van mediation dat in de milieucontext zorgvuldig moet worden geëvalueerd. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat het verloop van de onderhandelingen, die vertrouwelijk kunnen en moeten zijn, niet verward mag worden met de uitkomst van de onderhandelingen zelf. Die uitkomst moet niet alleen openbaar gemaakt worden, maar ook adequaat gecommuniceerd worden.

• Organiseer een voorbereidende sessie.

Organiseer, met behulp van de mediator, een voorbereidende sessie met alle belanghebbenden om de belangrijkste kwesties in kaart te brengen en ervoor te zorgen dat alle deelnemers een gemeenschappelijk begrip hebben van het milieuprobleem.

• Bemiddelingssessies houden

Zodra de voorbereidingen zijn afgerond, organiseert de mediator mediationgesprekken waarin de betrokken partijen een oplossing bespreken en onderhandelen die tegemoetkomt aan de zorgen en belangen van alle partijen.

• Een overeenkomst opstellen

Aan het einde van de mediationgesprekken helpt de mediator de partijen bij het opstellen van een schriftelijke overeenkomst waarin de overeengekomen oplossing voor het milieugeschil wordt beschreven.

• Implementeer de oplossing

Na ondertekening van de overeenkomst werken de betrokken partijen samen aan de uitvoering van de overeengekomen oplossing. De correcte implementatie van de genomen beslissingen is echter het bewijs van de effectiviteit ervan. Daarom is het wenselijk dat de mediationovereenkomst gezamenlijke methoden omvat voor het monitoren en controleren van de gemaakte afspraken, alsook voor het oplossen van eventuele geschillen die zich tijdens de implementatiefase kunnen voordoen.